Managersmiddag: De polstok van Prinsentuin College

13 december 2007

André van Veen (directeur Prinsentuin College Breda) heeft een workshop verzorgd voor zijn collega schoolleiders. Zijn aanpak oogstte waardering. Een impressie vanuit Breda.

Als titel had hij zijn workshop meegegeven: 'Vertrouwen in de organisatie van de implementatie'. Om dat vertrouwen te kunnen verwerven moeten schoolmanagers vooral niet schromen om lastige vragen van hun docenten en andere betrokkenen te beantwoorden. En lastige vragen zijn er genoeg. Tijdens de workshop liet hij een aantal van die vragen de revue passeren. Vragen zoals: "Wat zijn de KCE/Inspectie-eisen?", "Hoeveel geld is er beschikbaar?", "Wat mag je verwachten van een assessor?", "Hoe gaat het diploma er straks uitzien?" Als schoolmanager bezig zijn met dit soort vragen, houd je scherp bij de les.

Martijn Libbenga, redacteur van de nieuwsbrief, heeft een aanvullend gesprek gevoerd met André van Veen over de aanpak van Prinsentuin College.

Prinsentuin College in Breda (onderdeel van ROC West Brabant) is succesvol: In vijf jaar tijd is het leerlingaantal meer dan verdubbeld! Ongekend in mbo-land. De formule achter het succes lijkt de weg van de geleidelijke verandering in de richting van een goed uitgebalanceerd en doortimmerd competentiegericht onderwijsconcept.

Vijf jaar geleden is op de hei de basis gelegd voor een nieuw onderwijsmodel, 'Content Competent'. Kernbegripen daarbij zijn maatwerk binnen heldere kaders, persoonlijk ontwikkelingsplan, leerwerkplannen, leerarrangementen en deelnemerportfolio. Externe gerichtheid van leerlingen wordt als heel belangrijk beschouwd voor het ontwikkelen van brede competenties.

Implementatie CKS
De komst van de competentiegerichte kwalificatiestructuur (CKS) maakt een krachtproef noodzakelijk. De door De groene standaard ontwikkelde examenstandaarden vormen het nieuwe vertrekpunt voor de onderwijsontwikkeling. Vanuit de examenstandaarden moet een stappenplan voeren tot een degelijk concept voor competentiegericht opleiden. De strategie is: eerst begripsmatige en conceptuele helderheid en eenduidigheid bewerkstelligen, daarna de implementatie zorgvuldig voorbereiden en dan pas schoolbreed doorvoeren. Voordat er gebouwd kan worden, moet er eerst voldoende vertrouwen zijn in het ontwerp.

In 2005-2006 ging de opleiding Plant als pilot onder de CKS van start. In 2006-2007 sloten de opleidingen Milieu & Ruimte en Veehouderij aan bij de pilot. Bedoeling was dat deze drie opleidingen via een gemeenschappelijk ontwikkeltraject tot een werkbaar en goed afgestemd concept zouden komen. Dat bleek een brug te ver te zijn. Afzonderlijk van elkaar ontwikkelden de drie opleidingen de prachtigste dingen, maar het gezamenlijk optrekken kwam niet echt van de grond. Reden waarom de opleidingen Milieu & Ruimte en Veehouderij dit schooljaar voorlopig weer zijn afgehaakt van de pilot.

De polstok moet lang genoeg zijn
Ondertussen gaan de voorbereidingen op de invoering van de CKS gestaag verder. Het onderwijs- en examenmodel begint inmiddels een vertrouwenwekkende vorm aan te nemen. Per examenstandaard worden er (maximaal vier) oefensituaties uitgeschreven. Voor het ontwerp van deze oefensituaties is een format ontwikkeld. Een duidelijke en voor alle opleidingen eenduidige portfoliostructuur moet de weg wijzen van opleiden naar examineren. Aan een oefensituatie zijn steeds twee ‘kwalificatiesleutels’ verbonden, bewijsstukken die de deelnemer toegang geven tot het afleggen van een proeve van bekwaamheid (acht sleutels openen dus de deur naar een proeve van bekwaamheid).
Een ander punt van aandacht vormen de talen en de leer- en burgerschapscompetenties. Landelijk is nog alles behalve uitgediscussieerd of deze onderdelen straks geïntegreerd in de proeven van bekwaamheid of toch weer afzonderlijk geëxamineerd zullen moeten worden. De uitkomst van die discussie heeft ook gevolgen voor de wijze waarop je die onderdelen aanbiedt in je onderwijsprogramma. Binnen Prinsentuin College wordt hard gewerkt aan het vormgeven van de AVO-component en die noeste arbeid heeft al geresulteerd in een AVO-syllabus (die per 7-12 j.l. is vastgesteld).

André van Veen is zich zeer bewust van het enorme tijdsbeslag dat al dit ontwikkelwerk legt op zijn, toch al zo zwaar belaste, docenten. Maar om straks vol vertrouwen de sprong naar de CKS te kunnen wagen, moet de polstok eerst lang genoeg zijn.

Bij Prinsentuin College is het volgend schooljaar zover en zal door een aantal opleidingen de sprong naar de CKS gemaakt worden. Door de grote inspanningen van alle docenten en andere medewerkers van de afgelopen jaren zijn deze opleidingen straks voldoende toegerust voor de overgang. Leerlingen noch docenten zullen in de sloot terecht komen en daar gaat het uiteindelijk om.